Jak rozpoznać udar – szybkie reagowanie ratuje życie

Udar mózgu to nagłe zaburzenie krążenia krwi w mózgu, które może prowadzić do trwałych uszkodzeń neurologicznych lub nawet śmierci. Dlatego niezwykle ważne jest, aby rozpoznawać jego objawy natychmiast i odpowiednio reagować, ponieważ każda minuta ma ogromne znaczenie dla życia oraz sprawności pacjenta.

Czym jest udar mózgu?

Udar mózgu to poważne schorzenie neurologiczne, które dzieli się na dwa główne typy – niedokrwienny i krwotoczny. W pierwszym przypadku dochodzi do zamknięcia lub zwężenia naczyń krwionośnych prowadzących do mózgu, co skutkuje niedostatecznym dopływem tlenu. Z kolei udar krwotoczny powstaje wskutek pęknięcia naczynia krwionośnego i wylania się krwi do mózgu.

Rodzaje udaru mózgu

Udar niedokrwienny

Stanowi około 80–85% wszystkich przypadków udaru. Powstaje w wyniku zablokowania tętnicy mózgowej przez skrzeplinę lub blaszki miażdżycowe, ograniczając dopływ krwi do określonego obszaru mózgu. Skutkuje to szybkim obumieraniem komórek nerwowych i pogorszeniem funkcji neurologicznych.

Udar krwotoczny

Ten rodzaj udaru spowodowany jest pęknięciem naczynia krwionośnego i przedostaniem się krwi do tkanki mózgowej. Wyróżniamy dwie odmiany: krwotok śródmózgowy oraz podpajęczynówkowy. Oba typy są bardzo niebezpieczne i cechują się wysokim ryzykiem śmiertelności.

Jakie są objawy udaru?

Objawy udaru są zróżnicowane i zależą od lokalizacji uszkodzenia mózgu oraz zakresu niedokrwienia lub krwotoku. Ich szybkie rozpoznanie pozwala wdrożyć odpowiednie działania ratujące życie.

• niedowład lub całkowity paraliż jednej strony ciała (ręka, noga, twarz)
• zaburzenia mowy: trudności z mówieniem, bełkotliwa mowa lub niezrozumiałe wypowiedzi
• problemy z widzeniem, zwłaszcza w jednym oku lub obu oczach
• nagły silny ból głowy bez wyraźnej przyczyny
• utrata równowagi, zawroty głowy, trudności z chodzeniem
• zaburzenia świadomości, senność, śpiączka lub dezorientacja

Test FAST – skuteczna metoda identyfikacji udaru

Popularna metoda FAST pomaga szybko zweryfikować, czy u chorego występują objawy udaru. Akronim pochodzi od angielskich słów:

• F (Face) – twarz: poproś chorego o uśmiech, sprawdź, czy jedna strona twarzy opada
• A (Arms) – ręce: poproś o uniesienie obu rąk, sprawdź różnicę w sile mięśniowej
• S (Speech) – mowa: poproś o powtórzenie prostego zdania i oceń wyraźność wypowiedzi
• T (Time) – czas: jeśli widzisz objawy, natychmiast wezwij pogotowie ratunkowe

Czynniki ryzyka – kto jest szczególnie narażony?

Niektóre osoby mają zwiększone ryzyko wystąpienia udaru mózgu. Wpływ na to mają zarówno czynniki genetyczne, jak i środowiskowe. Osoby z grupy ryzyka powinny regularnie kontrolować stan zdrowia i wprowadzać odpowiednie zmiany w stylu życia.

Najczęstsze czynniki ryzyka

• nadciśnienie tętnicze
• cukrzyca
• palenie tytoniu
• migotanie przedsionków (arytmia serca)
• wysoki poziom cholesterolu
• otyłość i brak aktywności fizycznej
• nadużywanie alkoholu
• stres i zaburzenia snu

Dlaczego szybkie reagowanie ma kluczowe znaczenie?

W przypadku udaru każda minuta opóźnienia zwiększa ryzyko nieodwracalnych uszkodzeń mózgu. Im szybciej chory trafi do szpitala i otrzyma odpowiednie leczenie, tym większe szanse na odzyskanie sprawności i przeżycie.

Diagnostyka medyczna udaru

Po przyjęciu pacjenta z podejrzeniem udaru, personel medyczny dokonuje szybkiej oceny neurologicznej i zleca badania obrazowe, takie jak tomografia komputerowa (CT) lub rezonans magnetyczny (MRI) mózgu. Ich celem jest rozróżnienie rodzaju udaru i wykluczenie innych przyczyn objawów.

Leczenie udaru – metody i czas działania

Rodzaj leczenia zależy od typu udaru. W przypadku udaru niedokrwiennego stosuje się trombolizę (rozpuszczenie zakrzepu), którą należy podać w ciągu 4,5 godziny od wystąpienia objawów. Przy udarze krwotocznym niezbędna może być interwencja neurochirurgiczna, aby zahamować krwawienie i zmniejszyć ciśnienie śródczaszkowe.

Rehabilitacja po udarze

Proces rehabilitacji powinien rozpocząć się jak najwcześniej i obejmować fizjoterapię, terapię mowy oraz wsparcie psychologiczne. Celem jest przywrócenie maksymalnej możliwej samodzielności pacjenta oraz zmniejszenie skutków neurologicznych udaru.

Jak zapobiegać udarowi?

Skuteczna profilaktyka obejmuje utrzymywanie zdrowego stylu życia i regularne kontrole medyczne. Odpowiednia dieta, aktywność fizyczna oraz ograniczenie używek to podstawowe działania redukujące ryzyko wystąpienia udaru.

Jak rozpoznać udar – szybkie reagowanie ratuje życie

Udar można rozpoznać po nagłych problemach z mową, osłabieniu kończyn po jednej stronie ciała, opadaniu kącika ust lub zaburzeniach widzenia. Test FAST pomaga w szybkiej ocenie tych objawów. Kluczowe jest niezwłoczne wezwanie pogotowia – im szybciej pacjent trafi do szpitala, tym większe szanse na przeżycie i powrót do zdrowia. Świadomość objawów i umiejętność ich identyfikacji pozwalają uratować życie sobie lub bliskim.

Szybkie rozpoznanie objawów udaru mózgu i natychmiastowa reakcja mają kluczowe znaczenie dla ratowania życia i minimalizowania trwałych uszczerbków zdrowotnych, dlatego każdy pacjent i opiekun powinien wiedzieć, jak je rozpoznać i gdzie szukać pomocy. W sytuacjach podejrzenia udaru niezbędna jest szybka diagnostyka oraz konsultacja specjalistyczna, aby wdrożyć odpowiednie leczenie i rehabilitację. Poradnie specjalistyczne Gliwice w Art-Medica oferują profesjonalne konsultacje lekarzy różnych specjalności oraz diagnostykę, co pomaga szybko ocenić stan zdrowia pacjenta i zaplanować skuteczne kroki terapeutyczne.